Stopień ochrony IP

Stopień ochrony IP to oznaczenie określające, w jakim zakresie obudowa urządzenia elektrycznego zabezpiecza przed dostępem do części niebezpiecznych oraz wnikaniem ciał stałych i wody. Kod IP pomaga ocenić dopasowanie sprzętu do warunków pracy. Możesz zauważyć go na urządzeniach używanych w suchych, wilgotnych lub zapylonych miejscach.

Podstawa normatywna i budowa kodu określającego stopień ochrony IP

Stopień ochrony IP wynika z normy IEC 60529, stosowanej także jako EN-IEC 60529. Opisuje ona, w jakim zakresie obudowa urządzenia elektrycznego ogranicza dostęp do części niebezpiecznych oraz przenikanie do środka ciał stałych i wody. Nie ocenia więc ogólnej trwałości sprzętu ani jego odporności na każde uszkodzenie.

Gdy porównujesz urządzenia, sprawdzasz przede wszystkim szczelność ich obudów w warunkach objętych badaniem. Dla Twojego sprzętu oznaczenie IP ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy będzie pracował w zapylonym, wilgotnym lub narażonym na zachlapanie miejscu.

Skrót IP oznacza Ingress Protection, czyli ochronę przed wnikaniem, a w praktyce spotyka się też rozwinięcie International Protection. Kod ma stałą konstrukcję, obejmującą litery „IP”, po których występują dwie cyfry. Pierwsza odnosi się do ochrony przed dostępem do części niebezpiecznych i przed ciałami stałymi, natomiast druga - do wody.

Czasem po cyfrach pojawiają się dodatkowe litery opisujące szczególne warunki badania lub dodatkowe informacje. Badanie szczelności nie polega na przypadkowym zalaniu urządzenia, ponieważ jest prowadzone według określonych zasad dla deklarowanej klasy ochrony.

Jak dobieramy narzędzia do wymaganego stopnia ochrony IP

Stopień ochrony IP traktujemy jako jeden z parametrów, które należy odnieść do warunków pracy, a nie jako samodzielne kryterium wyboru. W Narzedzia4you analizujemy sposób użytkowania sprzętu, środowisko pracy oraz Twoje potrzeby, aby ocenić, jaka ochrona obudowy będzie uzasadniona w Twoim przypadku. Nie opieramy doboru na pierwszym oznaczeniu z listy, lecz łączymy wiedzę o zastosowaniu narzędzia i wymaganiach miejsca pracy.

Doświadczenie zespołu pozwala nam wyjaśniać znaczenie parametrów w sposób praktyczny i bez uproszczeń. Celem jest praktyczny dobór przy zachowaniu bezpieczeństwa i uwzględnieniu realnych warunków, a nie całkowite wyeliminowanie problemu. Ostateczna przydatność urządzenia zależy od punktu wyjścia, sposobu eksploatacji oraz warunków, w których będzie używane.

Znaczenie poszczególnych cyfr i popularne klasy stopnia ochrony IP

Pierwszą cyfrę czyta się jako poziom zabezpieczenia przed dotykiem i przedostawaniem się ciał stałych, a drugą - jako odporność obudowy na wodę. Litera X oznacza, że danego zakresu ochrony nie określono lub nie poddano go klasyfikacji, co nie oznacza automatycznie braku ochrony.

Gdy widzisz kod na swoim urządzeniu, obie pozycje należy odczytywać osobno. Dla Twojego sprzętu wyższa wartość jednej cyfry nie zastępuje ochrony opisanej przez drugą.

Najczęściej spotykane klasy pokazują, do jakiego środowiska może być przewidziana obudowa:

• IP20 - podstawowa ochrona przed dotykiem palcem i większymi ciałami stałymi, bez deklarowanej ochrony przed wodą. Taka klasa występuje zwykle w suchych wnętrzach.
• IP44 - ochrona przed drobnymi ciałami stałymi oraz bryzgami wody z różnych kierunków. Może mieć znaczenie tam, gdzie pojawia się okresowa wilgoć lub zachlapanie.
• IP65 - obudowa pyłoszczelna i odporna na strumienie wody. Jest stosowana w warunkach, w których pył oraz kontakt z wodą są bardziej prawdopodobne.
• IP67 - pyłoszczelność oraz ochrona przy czasowym zanurzeniu w wodzie, zgodnie z warunkami badania.
• IP68 - pyłoszczelność i ochrona przy zanurzeniu, którego szczegółowe warunki powinien określić producent. Sam zapis IP68 nie przesądza o identycznej odporności każdego urządzenia.

Dobór obudowy do warunków pracy urządzenia

Stopień ochrony IP pomaga dopasować obudowę urządzenia do środowiska, w którym ma pracować. W Twoim urządzeniu istotne są rzeczywiste warunki użytkowania, takie jak obecność pyłu, wilgoci, zachlapań lub kontaktu z wodą.

• Obudowy do suchych wnętrz - stosuje się je przy urządzeniach pracujących w miejscach bez narażenia na wodę. Takie rozwiązanie skupia się na ograniczeniu dostępu do części niebezpiecznych oraz przedostawania się większych ciał stałych.
• Obudowy odporne na zachlapanie - sprawdzają się tam, gdzie woda może pojawiać się okresowo, na przykład podczas prac porządkowych lub w wilgotnych pomieszczeniach. W porównaniu z obudowami do suchych wnętrz zapewniają ochronę także przed bryzgami wody.
• Obudowy do środowisk zapylonych i mokrych - wybiera się je dla sprzętu używanego na zewnątrz, w warsztacie lub na budowie. Mogą ograniczać przenikanie pyłu i chronić urządzenie przy kontakcie ze strumieniami wody albo zanurzeniem, zależnie od deklarowanego kodu IP.

Dobór stopnia ochrony IP i zakresu zastosowania ustala specjalista po ocenie sytuacji.

Kiedy wysoki stopień IP nie wystarcza

Stopień ochrony IP mówi, jak obudowa znosi pył i wodę w warunkach badania, ale nie opisuje wszystkich zagrożeń dla urządzenia. Nie zastępuje oceny materiału, sposobu montażu ani realnych warunków pracy, więc przy Twoim sprzęcie liczy się też to, jak jest użytkowany.

• IP nie mówi nic o odporności na uderzenia, temperaturę, korozję ani inne czynniki środowiskowe.
• Wyższy kod nie zawsze jest potrzebny, a czasem oznacza większe wymagania konstrukcyjne i montażowe.
• Błąd pojawia się wtedy, gdy wybierasz klasę tylko po jednej cyfrze, bez sprawdzenia całego oznaczenia.
• Znaczenie ma też poprawny montaż, bo nawet dobra obudowa może nie spełnić swojej roli przy złym uszczelnieniu lub niewłaściwym użytkowaniu.

O dopuszczalności i zakresie zastosowania zawsze decyduje specjalista po ocenie sytuacji.

Najczęściej zadawane pytania